Rynek

[RZ]

Jako, że zbliża się wielkimi krokami historyczny remont Rynku, postanowiłem założyć nowy wątek przeznaczony wyłącznie na fotki rynkowe.
Trochę ich z różnych okresów istnieje i można się pokusić o prześledzenie zmian.
Zacznijmy od ratusza.
Pierwotny XVI-wieczny na środku Rynku spłonął w 1800 r. i nie został odbudowany.
W latach 30-tych XIX w. przebudowano na ratusz XVIII-wieczną kamienicę. Efekt był taki:



W 1873 r. był następny pożar. Ratusz odbudowano wg projektu Franciszka Ksawerego Kowalskiego w takiej formie (fotka z 1910 r.). Zwróćcie uwagę na mały skwerek przed ratuszem:



Potem zaczęto na Rynku wprowadzać coraz więcej zieleni. Pojawił się m.in. klomb (tutaj w dwóch wersjach ) Dodano też jedną latarnię a poprzednią przesunięto:

[RZ]

W okresie międzywojennym wersja Kowalskiego najwyraźniej przestała się podobać i przerobiono elewację na bardzo oszczędną - modernistyczną:



Okres okupacji nazistowskiej - skwerek był już mocno rozbudowany, ale basenu przeciwpożarowego jeszcze nie widać:



Wreszcie w latach 50-tych znacznie rozbudowano ratusz wracając przy tym do pierwotnej koncepcji architektonicznej (klasycystyczna kolumnada) Pojawiła się fontanna. Zegar najwyraźniej pojawił się w "międzyczasie", bo na tym zdjęciu go raczej jeszcze nie ma:



a tak to wygląda obecnie:

[tom]

Świetny wątek. Powiedz czy istnieją jakieś ryciny pierwszego ratusza, który spłonął w 1800 r.?

[RZ]

Świetny wątek. Powiedz czy istnieją jakieś ryciny pierwszego ratusza, który spłonął w 1800 r.?

Chciałbym żeby istniały, ale do tej pory nic nie zostało znalezione... W czasie wojny podczas budowy basenu przeciwpożarowego odkryto fundamenty ratusza - był człowiek, który wtedy dokonał pomiarów (w tej chwili nie pamiętam kto) dzięki czemu znamy przynajmniej plan budynku. Jest niewykluczone, że zachowały sie przynajmniej fragmenty piwnic. Jestem w ogóle bardzo ciekaw co w czasie remontu Rynku znajdą archeologowie.

[cm]

Jest niewykluczone, że zachowały sie przynajmniej fragmenty piwnic. Jestem w ogóle bardzo ciekaw co w czasie remontu
Rynku znajdą archeologowie.

Też czekam, ale mam obawy, że niewiele. Rynek był już jednak kilka razy przeorany zwłaszcza tuż przed wojną w jej trakcie i po, zwłaszcza podczas budowy zbiornika ppoż/fontanny. Nie sądzę, żeby tam coś zostało w stanie nienaruszonym. Chociaż, może nikt nie miał wtedy głowy do badań i np. co znaleziono to wrzucono z powrotem w grunt...?

[MeehoweCK]

Być może się mylę, ale z tego co wiem, w PRLu nie było obowiązku prowadzenia prac archeologicznych przy tego typu budowach, a robotnicy nie mieli obowiązku informować o jakichkolwiek znaleziskach.

[RZ]

Aż tak ten Rynek nie był przeorany i ja jestem przekonany, że będzie tam można sporo znaleźć. Jeśli zaś chodzi o piwnice ratusza, to wiem, że są takie przypuszczenia. W ogóle mam nadzieję, że przy okazji remontu Rynku temat piwnic rozmaitych (póki co zapomnianych) będzie się pojawiał. W XVIII w. (a pewnie i wcześniej) nawet drewniane domy (takich była zdecydowana większość) były podpiwniczone i to bardzo "konkretnie". Pożar 1800 r. piwnicom chyba tak bardzo nie zaszkodził - na nich stawiano nowe domy. Np. ul. Warszawska jest stosunkowo młoda, przebito ją dopiero w latach 30-tych XIX w., wcześniej była jednolita pierzeja wzdłuż najstarszego kieleckiego traktu Piotrkowska-Bodzentynska. I tutaj piwnice się zachowały - są POD ulicą Warszawską. Podobno nawet dwupoziomowe. Mam nadzieję, że Kosterscy w końcu w nie zainwestują. Przykładem tego co może się kryć pod kamienicami jest świetna piwnica, w której urządzono Cockney Club - ewidentnie dużo starsza niż stojąca nad nią rudera. Wcześniej stara piwnicę wykorzystywał CKM. Na pewno XVIII-wieczne piwnice są pod restauracją Asean. Kiedyś odkryto fragment podziemnego korytarza pod ulicą Św. Leonarda. Zachowała sie część piwnic pod nieszczęsnym zburzonym w 1985 r. XVII-wiecznym domem wójta (dziś w przypominającej go atrapie mieści się Urząd Miar i Wag).

Ale póki co wracamy do fotek.
XVIII-wieczna kamienica Kosterskich i wylot Bodzentyńskiej - najstarsze zdjęcia z moimi ulubionymi kratkowanymi oknami:



niezły klimacik...



Sam wylot Bodzentyńskiej. Pojawiła się na Bodzentyńskiej nieistniejąca dzisiaj 2-piętrowa kamienica (została zburzona w czasie wojny):



Ujęcie podobne do pierwszego, ale z okresu międzywojennego, z - uwaga - Grobem Nieznanego Żołnierza:

[RZ]

Wylot Warszawskiej:



Początek Bodzentyńskiej z fajnymi szyldami:



i wreszcie powojenna wersja skwerku z fontanną (I poł lat 60-tych):

[RZ]

Przesuwamy się powoli w lewo, by przyjrzeć się dwom niewielkim kamieniczkom, które w czasie II wojny zostały przebudowane w jedną kamienicę z podsieniami (obszar między dzisiejszymi delikatesami a muzeum):









a taki był efekt okupacyjnej przebudowy:



Brakuje mi tu jednak najbardziej zdumiewającego ujęcia. Otóż widziałem fotografię (pocztówkę), na której jedna z tych dwóch małych kamieniczek przerobionych potem na jedną podsieniową miała tuż przed wojną wystające nadbudowane drugie piętro Ta wersja musiała istnieć bardzo krótko, bo nie wiedział o niej nawet o niej J.L. Adamczyk (w książce "Rynek w Kielcach" napisał, ze były plany nadbudowy /i to nawet o 2 kondygnacje/, ale nie zostały zrealizowane). Niestety nie mam teraz dostępu do tej fotki.

[RZ]

Uzupełnienia dotyczące ratusza.

Rycina przedstawiająca stan po pożarze w 1873 r.:



i ładne współczesne zdjęcie nocne zrobione przez mojego znajomego:

[RZ]

No to czas na ostanią pierzeję
Najpierw od strony ratusza, gdzie dobrze widać, jak wyglądała przed przebudową kamienica z apteką (pierwsza z lewej). Na rogu Leśnej i Małej stała wtedy jeszcze parterowa chałupka:


i dalej w lewo, w stronę ul. Św. Leonarda czyli powtórka z najstarszego zdjęcia - mojego ulubionego (tu mieści się tylko kawałek kamienicy z apteką - ciekawe, co to za budka przed nią stoi ):


A to już nowsza fotka, po przebudowie przez Saskich kamienicy aptecznej. Przebudowa nastąpiła w 1886 r. (i taka data znajduje się na budynku dzisiaj) Widać napis "apteka":

[RZ]

I jeszcze pierzeja wschodnia z innej perspektywy:



I później, gdy wybudowano najmłodszą z rynkowych kamienic (i najbrzydszą...). Jak widać tuż po wojnie Rynek przybrał nazwę placu Partyzantów Armii Ludowej. Można nadmienić, że przed samą wojną był placem Piłsudskiego (a w czasie wojny oczywiście Adolf Hitler Platz...):



Trochę bliższa pespektywa. Mimo, że zdjęcie ma ponad 120 lat, dzis takie ujęcie wyglądałoby niemal tak samo:

[RZ]

placyk Św. Tekli - fotografie Władysława Kosterskiego-Spalskiego robione z kamienicy Kosterskich w 1913 i 1916 r. (album "Kraina Gór Świętokrzyskich na dawnej fotografii"):





Powojenna pocztówka - zanim bruk przykryto płaszczem asfaltowym:

[RZ]

Ładne ujęcie ratusza sprzed ok. 40 lat (z pocztówki-składanki):



Widać jeszcze pierzeję Piotrkowskiej...



... gmach dzisiejszego Instytutu Fizyki na Leśnej przed nieszczęsną nadbudową:

[pawel_ŚLV]

Ładne ujęcie ratusza sprzed ok. 40 lat (z pocztówki-składanki):

po prawej widać autobus miejski, ja jeszcze pamiętam jak w latach 80-tych jeździły autobusy MPK, w którym roku je wycofano z wjazdu na Rynek