Jeszcze słowo o cokołach, wielkościach i ideach.
Osobiście uznaję takie 'wprost' odniesienie do postaci literackich za pewna wartość. Wszak to poprzez wykreowane postacie noblista promował postawę patriotyczną i właśnie na tym poziomie treści jest przez większość 'odczytywany'. Problem tożsamości narodowej miał inne konotacje w okresie zaborów, ale wielu ze współczesnych (zwłaszcza w kontekście wielokulturowości UE) wciąż czuje potrzebę pamiętania i podkreślania polskości i tego 'co stare i dobre'. Zupełne więc pominięcie tak ważnego kontekstu patriotycznego może być nie do końca dobra drogą. Amerykanie wciąż potrafią promować swoją tożsamość – u nas to przejaw skostnienia. Tu warto wspomnieć 'Kiełka' – idea jest bardzo trafna, aspekt edukacyjny bezsprzeczny, natomiast sama realizacja woła o pomstę do nieba (z Sienkiewiczem wyszło chyba podobnie – zabrakło odpowiedniego, twórczego przekształcenia idei na treść). Operowanie typowymi atrybutami pisarskimi (książki, pióra, zaduma pracy twórczej … ) też nie będzie dobrym kierunkiem. Sienkiewicz, przez sobie współczesnych był wielokrotnie i dość ostro krytykowany za 'niską wartość literacką' i 'czarno-białe' postacie. Pisał ze swadą, prosto, dla mas. Sam lubię taka prozę (bo fajnie się to czyta), ale faktycznie może eksponowanie jej nie jest rewelacyjnym pomysłem.
Poszukiwanie, przy kreowaniu wizji pomnika, innych niż literackie odniesień też chyba nie ma wiele sensu. Sienkiewicz był globtroterem i uwielbiał polowania. Nie znaczy to wszakże, że postać celująca z flinty do nosorożca będzie tym czego się spodziewamy (o mały włos przy takiej próbie nie zginął). Odejście od skojarzeń literackich czy patriotycznych a skoncentrowanie się jedynie na samej postaci również nie niesie ze sobą niczego 'świeżego'. Takie są właśnie wszystkie dotychczasowe jego pomniki.
Oderwanie się od typowego pomnika i pójście w zupełny odlot (jakaś rzeźba multimedialna, abstrakcyjna itp.) też niesie ze sobą spory bagaż niebezpieczeństw, z których najważniejszym jest totalne niezrozumienie idei i brak odczytywalnych powiązań z Sienkiewiczem. Rzeźbiarsko i awangardowo by było, ale pewnie jedynie dla tych co (mówiąc kolokwialnie) … się na rzeźbie znają. Już wytłumaczenia dziecku, że stoimy pod pomnikiem pisarza – noblisty z pewnością było by trudne.
W pracy nr 3 pomysł był bardzo dobry. Kompozycja została oparta o założenie urbanistyczne Potockiego (podobnie jak w 14, ale zrobione bardziej współczesnymi i oszczędnymi środkami wyrazu). Pominięcie typowego założenia pomnikowego było krokiem ryzykownym, ale odważnym. Niestety zbytnia sztywność w przełożeniu idei na język treści, bez uwzględnienia faktycznych realiów w postrzeganiu Sienkiewicza oraz lokalnych warunków techniczno-wysokościowych, moim zdaniem dyskwalifikuje pracę. Sama 'skąpość' środków wyrazu poszła chyba zbyt daleko. Jedyne odniesienie do autora (Sienkiewiczowskie Quo Vadis) nie jest dla niego typowe, a w kontekście 'początku' ulicy mogło by być twórczo wzbogacone przez napis sprayem: '… do dworca !'.
Jak widać, sprawa nie jest tak banalna i prosta … i nie sprowadza się jedynie do kwestii podoba/nie_podoba.
Odnośnie koncepcji kreowania samego placu, to temat jest bardzo szeroki. Generalnie ten rejon to taki architektoniczo-urbanistyczny 'burdel na kółkach'. Odnajdujemy szczątki barokowego założenia Potockiego, późniejszą zabudowę, która to założenie zdyskredytowała i całkiem współczesne barbarzyństwo urbanistyczne (lokalizacja KCK) - całość w przypadkowych ale obowiązujących 'kajdanach' formalnych i techniczno-drogowych (nic nie burzymy, różnice poziomów, układ komunikacyjny itd).
Osobiście, zawsze w takim przypadku będę preferował próby znalezienia trafnych odniesień do tradycji krystalizujących założenie i podkreślających pierwotny (dobry) kręgosłup urbanistyczny. Większość z nas w ogóle nie zdaje sobie sprawy z ogromu założenia Potockiego. Tu próba nałożenia na aktualną mapę:

Wydaje mi się, że propozycje ograniczające się jedynie do formalnego zagospodarowania jedynie przedpola rzeźby nie rozwiążą czysto funkcjonalnych problemów istniejących w tym rejonie, a jedynie dołożą kolejny w postaci rzeźby – potęgując chaos.
W kwestii cokołu i 'niecokołowatości' Sienkiewicza już wspominałem wcześniej. Teraz jedynie chciałbym zwrócić uwagę na gabaryty. Zdjęcie ze środka ul. Sienkiewicza (na wysokości Hipotecznej).

W zasadzie nie ma szans na wytworzenie typowej dominanty wysokościowej. Zawsze otrzymamy stosunkowo niewielki element usytuowany na tle drzew przy KCK w ramie dość wąskiej perspektywy ulicy, dodatkowo silnie podkreślonej przez znienawidzone przeze mnie 'pastorały' latarni.
Najdłuższy niebieski pasek to pomnik o wysokości wieży pobliskiego kościoła. Ewidentnie dominuje wysokościowo, ale takiego pomnika nie da się (lub raczej nie powinno się) zrobić. Mógłby to być jedynie budynek na zamknięciu osi ulicy. Można też sobie wyobrazić jakąś kolumnę (w stylu warszawskiego Zygmunta), ale te zarezerwowano raczej dla królów lub świętych, a Sienkiewicza w tym gronie jakoś nie widzę.
Ten niższy niebieski, to pomnik o wysokości latarni-pastorału. Gigant (8-9m) znika na tle zieleni i wśród silnie przytłaczającej perspektywie ulicy. W bliskim kontekście - przeskalowany monument.
To najmniejsze to trzymetrowy pomnik na trzymetrowym cokole. W kontekście perspektywicznym – maleństwo, a faktycznie jest wysokości dwukondygnacyjnego budynku. W perspektywie ulicy drobiazg, w bezpośrednim kontekście (plac) nie do przyjęcia. Przyjmuje się, że rzeźba postaci o wysokości przekraczającej 3 metry jest zbyt monumentalna (przypomnijcie sobie socrealistyczne monumenty Lenina - to daje dobre wyobrażenie).
Według mnie formy cokołowe i jakaś gigantomania odpada. Dominanta w postaci silnego, formalnego elementu (np. proponowany krąg), ale o stosunkowo niewielkich gabarytach, będzie najodpowiedniejsza. Tak dla wyjaśnienia – te niewielkie gabaryty to minimum 3 do 6 metrów (tyle też miały pomniki w pracach 8 i 14), więc raczej nie była to kameralna ławeczka Karskiego.
Tomek: Zamieniłem zdjęcia na mniejsze gdyż nie były zgodne z regulaminem forum. Proszę zamieszczać zdjęcia które nie "rozjeżdżają" forum (u mnie przy 1280x800px struktura forum została zmieniona, a wiadomo że wiele osób używa wciąż i mniejszych rozdzielczości w monitorach). Pozdrawiam 